Czym są odleżyny?
Odleżyny to rany powstające w wyniku długotrwałego ucisku tkanek między kością a twardą powierzchnią. Skóra i leżące pod nią tkanki są niedostatecznie ukrwione, co prowadzi do niedotlenienia i w konsekwencji do ich obumarcia. To jeden z poważniejszych problemów pielęgnacyjnych u osób leżących, po udarach, z ciężkimi chorobami neurologicznymi lub po urazach.
Gdzie najczęściej powstają odleżyny?
Odleżyny tworzą się w miejscach, gdzie kość wywiera największy ucisk na skórę. Najczęstsze lokalizacje to:
- kość krzyżowa i okolice pośladków
- pięty i kostki
- łopatki i potylica
- biodra i boczne powierzchnie ud
- łokcie
Kto jest najbardziej narażony?
Ryzyko pojawienia się odleżyn jest najwyższe u osób, które:
- są unieruchomione w łóżku lub wózku inwalidzkim
- mają zaburzenia czucia – np. po udarze lub przy neuropatii
- chorują na cukrzycę, niedokrwistość lub są niedożywione
- mają suchą lub wrażliwą skórę
- są w podeszłym wieku
Jak zapobiegać odleżynom – konkretne działania
Profilaktyka odleżyn to system działań, który trzeba konsekwentnie wdrażać. Nie ma jednego złotego środka – liczy się kombinacja wielu elementów:
- regularne zmiany pozycji ciała – u pacjentów leżących co 2 godziny
- odpowiedni materac przeciwodleżynowy dopasowany do masy ciała i ryzyka
- codzienne oglądanie skóry w miejscach narażonych na ucisk
- właściwa pielęgnacja skóry – nawilżanie, ochrona, higiena
- dbanie o odpowiednie odżywienie i nawodnienie pacjenta
- stosowanie podkładek z pianki lub żelu pod pięty i łokcie
Co robić, gdy odleżyna już powstała?
Odleżyna w stadium 1 (zaczerwienienie, które nie blaknie) jest sygnałem, że trzeba natychmiast zmienić schemat opieki. Odleżyny w stadiach 2–4, gdy widoczne jest uszkodzenie skóry lub tkanek głębszych, wymagają specjalistycznego leczenia ran. W gabinecie Rocket Medicine prowadzimy leczenie ran przewlekłych, w tym odleżyn, w każdym stadium zaawansowania.
Czego unikać w pielęgnacji odleżyn?
Nie stosuj na odleżyny spirytusu ani jodyny – uszkadzają tkanki ziarninujące. Nie przykrywaj rany zwykłą gazą bez właściwego opatrunku. Nie masuj skóry bezpośrednio nad odleżyną – to nie pomaga, a może zaszkodzić. Kluczem jest systematyczność i konsultacja ze specjalistą od leczenia ran.